Ekim, tarla tarımında güzlük ekimin başladığı, bahçelerde hasat sonrası bakımın yapıldığı, hayvancılık ve arıcılıkta kışa hazırlığın tamamlandığı aydır. Bu rehberde il tarım ve orman müdürlüklerinin tarım takvimleri ile Bakanlığa bağlı araştırma enstitülerinin yayınlarına dayanarak Ekim ayında yapılması gereken başlıca işleri derledik. Bölgeler arasında iklim farkı büyük olduğu için kesin tarihler için il/ilçe müdürlüğünüzün önerilerini esas alınız.
İçindekiler
Tarla tarımı
Güzlük hububat ekimi
Buğday ve arpa ekimine pek çok bölgede Ekim ayında başlanır. Araştırma enstitüleri ve il müdürlüklerinin bölgesel önerileri şöyle:
- Trakya: Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü’ne göre en uygun ekim zamanı 15 Ekim–15 Kasım arasıdır.
- İç Anadolu: Kışlık buğday Eylül–Kasım döneminde, toprak sıcaklığının 8–10 °C olduğu zamanda ekilmelidir.
- Çukurova (Adana): Erken ekim 15 Ekim–15 Kasım, normal ekim 15 Kasım–15 Aralık arasındadır. Adana İl Müdürlüğü’ne göre en yüksek verim normal ekim döneminden alınır.
Ekimden önce tohumluk temizlenmeli; sürme, kök hastalıkları ve toprak zararlılarına karşı ilaçlanmış sertifikalı tohum kullanılmalıdır. Tohum ilacı seçimi ve dozu için mutlaka il/ilçe müdürlüğünüze ve bitki koruma ürünü etiketine başvurunuz.
Toprak işleme ve nadas
Güzlük ekimler için tarla sürülür; sürümle birlikte çiftlik gübresi ve geç eriyen gübreler toprağa karıştırılabilir. Kurak bölgelerde nadas dönemindeki toprak işlemenin amacı yabancı otu kontrol etmek, toprakta su tutmak ve erozyonu önlemektir. Çok ıslak veya çok kuru tarlada pulluk kullanılmaması önerilir.
Toprak analizi
Gübreleme planı yapmadan önce toprak analizi yaptırılmalıdır. Hasadı biten tarla ve bahçelerden numune almak için Ekim uygun bir dönemdir. Numunenin nasıl alınacağını Toprak Analizi Rehberi‘mizde anlattık.
Süren hasatlar
Ayçiçeği ve çeltik hasadı ay sonuna kadar tamamlanır, şeker pancarı sökümü başlar. İkinci ürün mısırda hasat ve kurutma sürer. Hasat edilen ürünler için ambar ve depolarda zararlılara karşı önlem alınmalıdır.
Sebzecilik ve sera
- Kışlık sebze: Hasadı biten tarlalarda bitki artıkları temizlenir, çiftlik gübresi verilerek toprak sürülür. Bakla, ıspanak ve enginar ekim-dikimi yapılır; ıspanak, pırasa ve lahana hasadı devam eder.
- Soğan: Akdeniz bölgesinde tohumla soğan ekimi 15 Ağustos–15 Ekim arasında, toprak sıcaklığı 10–12 °C iken yapılır. Sahil kesiminde sonbahar ekimi için kısa gün çeşitleri tercih edilmelidir.
- Sarımsak: Ilıman bölgelerde dikim Kasım’dan itibaren yapıldığı için Ekim hazırlık ayıdır. Dikimde 1,5–3,5 gram ağırlığındaki dişler kullanılır.
- Sera: Sera toprağı hazırlanır, fide harcı hazırlanıp dezenfekte edilir. Sonbahar ve turfanda üretim için tohum ekimi ve fide dikimi yapılır.
Meyvecilik ve bağcılık
- Hasat sonrası bahçe bakımı: Hasadı biten bahçelere çiftlik gübresi verilir, toprak işlenir ve analiz sonucuna göre gübreleme yapılır. Yeni kurulacak bahçeler için fidan çukurları işaretlenip açılır.
- Turunçgil: Akdeniz kıyısında dondan koruma ekipmanları bahçeye yerleştirilir. Yağışlar başladığında kahverengi çürüklüğe karşı koruyucu önlemler alınır.
- Bağ: Geççi sofralık üzüm hasadı ayın ortasına kadar sürer. Hasattan sonra bağda zararlılar izlenir.
- Zeytin: Marmara’da zeytin hasadına geleneksel olarak 29 Ekim’de başlanır. Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü, sırık ve tarakla hasadın dallara zarar verip ertesi yılın verimini düşürdüğüne dikkat çekiyor. Yağlık zeytin bekletilmeden işleme tesisine götürülmelidir.
- Fındık: Fındık beton zeminde kurutulur. Fındık Araştırma Enstitüsü’ne göre kabuklu fındıkta nem en çok yüzde 12, iç fındıkta en çok yüzde 6 olmalıdır. Yaş fındık çuvallanmaz; kurutulan ürün jüt çuvallarda, havadar ve yerden yüksek depolarda saklanır. Bahçede kahverengi kokarcanın kışlama yerleri kontrol edilir.
Hayvancılık ve arıcılık
- Aşılama ve kayıt: Sonbahar şap aşılaması yapılır; brusella genç aşılaması ve sağlık taramaları sürer. Yeni doğan hayvanlar küpelenerek sisteme kaydedilir.
- Barınaklar: Ahır ve ağıllar kış öncesi onarılır ve dezenfekte edilir. İleri gebe koyunlara yem takviyesi verilir, kümeslerde aydınlatma programı düzenlenir.
- Arıcılıkta kışlatma: Ana arı, yavru ve kışlık bal durumu kontrol edilir; anasız ve zayıf kovanlar birleştirilir. Adana İl Müdürlüğü’nün takvimine göre arı mevcuduna bağlı olarak kovanda 10–20 kg bal bırakılır, uçuş delikleri daraltılır ve kovanlar rutubetten korunur. Varroa mücadelesi için il müdürlüğünüzün önerdiği zamana uyunuz.
- Mera: Meraların otlatmaya açılış ve kapanış tarihleri il ve ilçeye göre değişir. Örneğin Adana’nın ova ilçelerinde otlatma 15 Ekim’de başlarken dağlık ilçelerde aynı tarihte sona erer. Kendi bölgenizdeki tarihleri il/ilçe mera komisyonundan öğreniniz.
Bu ay unutulmaması gerekenler
- Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) başvuru ve güncelleme dönemi için il/ilçe müdürlüğünüzün duyurularını takip edin.
- Güncel başvuru ve ödeme tarihleri için Güncel Destekler ve Başvuru Takvimi, Bakanlığın son duyuruları için Resmî Tarım Duyuruları sayfamızı takip edebilirsiniz.
Yılın tamamına yönelik genel bir plan için Çiftçinin Ay Ay Tarım Takvimi rehberimize bakabilirsiniz.
Diğer ayların tarım takvimi
- Ocak ayı tarım takvimi
- Şubat ayı tarım takvimi
- Mart ayı tarım takvimi
- Nisan ayı tarım takvimi
- Mayıs ayı tarım takvimi
- Haziran ayı tarım takvimi
- Temmuz ayı tarım takvimi
- Ağustos ayı tarım takvimi
- Eylül ayı tarım takvimi
- Ekim ayı tarım takvimi (bu ay)
- Kasım ayı tarım takvimi
- Aralık ayı tarım takvimi
Kaynaklar
- Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü – Buğday yetiştiriciliği
- Bolu İl Tarım ve Orman Müdürlüğü – Tarım Takvimi
- Adana İl Tarım ve Orman Müdürlüğü – Ekim ayı tarım takvimi
- Adana İl Tarım ve Orman Müdürlüğü – Buğday Yetiştiriciliği
- Kocaeli İl Tarım ve Orman Müdürlüğü – Tarım Takvimi
- Muğla İl Tarım ve Orman Müdürlüğü – Tarım Takvimi
- Muş İl Tarım ve Orman Müdürlüğü – Tarım Takvimi
- Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü – Zeytinde makineli hasat
- Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü – Sarımsak
- Fındık Araştırma Enstitüsü – Ekim ayında yapılacak işler
- Fındık Araştırma Enstitüsü – Hasat, kurutma ve depolama
Kapak fotoğrafı: Adana’da sonbaharda pullukla toprak işleyen traktör. Fotoğraf: Zeynel Cebeci, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Bu rehber resmî kaynaklara dayanılarak hazırlanmıştır. İlaçlama, aşılama ve gübreleme kararları için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünüze başvurunuz.
