Bir süt çiftliğini modernize etmek, meyve-sebze işleme tesisi kurmak ya da çiftliğinde arıcılık, kırsal turizm gibi yeni bir gelir kapısı açmak isteyen üreticilerin en çok sorduğu programlardan biri IPARD III‘tür. Avrupa Birliği ve Türkiye’nin ortak finanse ettiği bu program, Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) tarafından uygulanıyor ve gerçekleşen yatırımların bir kısmını geri ödemesiz “kamu katkısı” olarak karşılıyor.
Bu rehberde IPARD III’ün genel çerçevesini, tedbirlerini, hibe oranlarını ve uygun illeri, 2025 ve 2026 çağrı takvimlerini, 2026’da açılan çağrıların tarihlerini ve başvuru sürecinin adımlarını anlatıyoruz. Bütün tutar ve tarihleri Bakanlığın ve TKDK’nın 2025–2026 tarihli resmî duyurularından aldık. Çağrı koşulları her ilanda değişebildiği için başvurmadan önce ilgili çağrı ilanını ve başvuru çağrı rehberini mutlaka okuyun.
IPARD, Avrupa Birliği’nin aday ülkelere sağladığı Katılım Öncesi Yardım Aracı’nın (IPA) kırsal kalkınma bileşenidir. Türkiye’de 2011’den bu yana uygulanıyor. Tarım ve Orman Bakanlığının 25 Mart 2025 tarihli açıklamasına göre IPARD III dönemi 2024’te başladı ve yedi yıl sürecek. Bu dönemde önceki döneme göre üç önemli değişiklik yapıldı:
Program kapsamı 42 ilden 81 ilin tamamına genişletildi.
Ulusal katkı payı %25’ten %50’ye çıkarıldı.
Toplam bütçe 555 milyon avrodan 785 milyon avroya yükseltildi.
Programın sonuçlarına dair güncel bir veri de var: Bakanlığın 16 Mart 2026 tarihli açıklamasına göre 2011’den bu yana IPARD programlarıyla 27.297 tesis ve proje desteklendi, reel fiyatlarla yaklaşık 129 milyar TL hibe verildi, yaklaşık 273 milyar TL yatırım yapıldı ve 107 binden fazla kişiye istihdam sağlandı. Aynı açıklamaya göre bu süreçte 40 yaş altındaki 14.933 genç girişimciye 86,7 milyar TL, 7.653 kadın girişimciye 42,6 milyar TL destek verildi.
Tedbirler ve Desteklenen Yatırımlar
IPARD III, “tedbir” adı verilen başlıklar altında farklı yatırım türlerini destekler. Bakanlık ve TKDK duyurularında yer alan başlıca tedbirler şunlardır:
Tarımsal İşletmelerin Fiziki Varlıklarına Yönelik Yatırımlar (M1)
Çiftlik düzeyindeki yatırımları kapsar. 30 Haziran 2026’da yayımlanan 12. çağrıda bu tedbir altında süt, kırmızı et, kanatlı eti ve yumurta üreten tarımsal işletmeler desteklendi. Yapım işi, makine-ekipman, hizmet ve görünürlük alımları uygun harcamalar arasında sayıldı. Yumurta tavukçuluğunda aktif işletmelerin modernizasyonuna ek olarak kapasite artırımı da desteklendi.
Tarım ve Balıkçılık Ürünlerinin İşlenmesi ve Pazarlanması (M3)
Süt, et, meyve-sebze ve su ürünleri işleme tesisleri ile soğuk hava depoları gibi işleme ve pazarlama yatırımlarını kapsar. Bakanlığın Tarımsal Yatırımcı Danışma Ofisinin 13 Temmuz 2026 tarihli haberine göre bu alandaki 10. çağrıda 240 projenin değerlendirmesi tamamlandı ve projelere toplam 2,9 milyar TL hibe desteği sağlandı.
Çiftlik Faaliyetlerinin Çeşitlendirilmesi ve İş Geliştirme
Çiftçinin ana üretiminin yanında yeni gelir kaynakları oluşturmasını hedefler. Bakanlığın 2025 tarihli açıklamasına göre IPARD I ve II dönemlerinde en çok proje desteklenen sektörler bitkisel üretimin çeşitlendirilmesi, işlenmesi ve pazarlaması (13.312 proje), arıcılık (2.832 proje) ve yenilenebilir enerji tesisleri (1.290 proje) oldu. Bu tablo, küçük ölçekli çeşitlendirme yatırımlarının programın en yoğun ilgi gören alanı olduğunu gösteriyor. 2026 çağrısında hangi alt sektörlerin yer alacağı, çağrı ilanıyla belirlenir.
LEADER – Yerel Kalkınma Stratejilerinin Uygulanması
Bu tedbire bireysel üreticiler değil, Yerel Eylem Grupları (YEG) başvurur. YEG’ler kendi bölgeleri için hazırladıkları yerel kalkınma stratejisini uygular, küçük projeler destekler ve topluluk kapasitesini geliştirir. TKDK’nın 2025 tarihli LEADER başvuru çağrı rehberine göre bu tedbirde uygun harcamaların %100’ü karşılanıyor ve küçük projelere proje başına 10 bin avroya kadar destek verilebiliyor. Bakanlığın 2 Eylül 2026 tarihli haberine göre IPARD III kapsamında sözleşme imzalamaya hak kazanan 155 Yerel Eylem Grubu 2030’a kadar yaklaşık 35 milyon avro destek alacak.
Tarım-Çevre-İklim ve Organik Tarım
Biyoçeşitliliğin korunması, toprak ve su kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı gibi çevre dostu uygulamalara yönelik bir tedbirdir. 2025 takviminde bu tedbir için toy kuşu popülasyonunun geliştirilmesine yönelik 3 milyon avroluk bir çağrı planlanmıştı. IPARD Yönetim Otoritesinin internet sitesindeki haberlere göre Eylül ve Ekim 2026’da Ankara, Niğde, Yozgat, Aksaray ve Kayseri’de bu tedbire yönelik çiftçi bilgilendirme ve paydaş toplantıları yapıldı.
Kırsal Alanda Kamu Altyapı Yatırımları
2026 takviminde ilk kez yer alan bu tedbir çiftçilere değil, büyükşehir belediyeleri dışındaki mahalli idarelere yöneliktir. Bakanlığın açıklamasına göre paket içme suyu arıtma tesisleri, katı atık aktarma istasyonları ve yenilenebilir enerji sistemleri gibi projeler 3 milyon avroya kadar desteklenebilecek. Bakanlık, bu tedbirin Avrupa Komisyonunun yetki devrine bağlı olarak uygulanacağını belirtti.
Hibe Oranları, Proje Büyüklükleri ve Uygun İller
Modern tarım işletmesi binaları Fotoğraf: Bob Harvey, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0
Genel aralık: Bakanlığın 2025 ve 2026 açıklamalarına göre hibe oranı sektöre göre %50 ile %75 arasında değişiyor.
Proje bütçesi: Sektöre göre 5 bin avro ile 3 milyon avro arasında.
Tarımsal işletmeler (M1): 12. çağrı ilanında destek oranı %60–70 olarak verildi.
Gençlere ek oran: 40 yaş altındaki yatırımcılara daha yüksek hibe oranı uygulanıyor.
Kadın ve genç girişimcilere ek puan: Proje seçiminde ilave puan veriliyor.
Yararlanıcı tavanı: 12. çağrı ilanına göre bir yararlanıcının IPARD I, II ve III dönemlerinde alabileceği toplam uygun harcama 1 milyon avro ile sınırlı. Aynı ilanda kanatlı eti alt sektöründe broyler ve hindi için 500 bin avro, kaz için 250 bin avro üst sınır belirlendi.
Uygun iller: IPARD III ile birlikte program 81 ilin tamamında uygulanıyor. 2026’da açılan 11. ve 12. çağrılara da 81 ilden başvuru yapılabildi.
Hibe oranının sektör, yatırımcının yaşı ve yatırımın yeri gibi ölçütlere göre tam olarak nasıl hesaplandığı, her çağrıyla birlikte yayımlanan başvuru çağrı rehberinde yer alır. Yatırım planınızı bu rehberdeki oran ve limitlere göre yapın.
2025 ve 2026 Çağrı Takvimleri
2025 takvimi
Bakanlığın 25 Mart 2025 tarihli açıklamasına göre 2025 yılında toplam 188 milyon avroluk beş çağrı planlandı:
LEADER – Yerel Kalkınma Stratejilerinin Uygulanması: nisan ayında çağrı, 50 milyon avro,
Çiftlik Faaliyetlerinin Geliştirilmesi ve İş Geliştirme: haziranda çağrı, 42 milyon avro,
Tarımsal İşletmelerin Fiziki Varlıklarına Yönelik Yatırımlar: ağustosta çağrı, 43 milyon avro,
Tarım-Çevre-İklim ve Organik Tarım (toy kuşu): ağustosta çağrı, 3 milyon avro,
İşleme ve Pazarlama Fiziki Varlık Yatırımları: eylülde çağrı, 50 milyon avro.
2026 takvimi
Tarım ve Orman Bakanlığının 16 Mart 2026 tarihli açıklamasına göre 2026 yılı için toplam 241 milyon avroluk dört çağrı planlandı ve bu çağrılarla kırsala yaklaşık 400 milyon avroluk yatırım kazandırılması hedeflendi:
Nisan: Çiftlik Faaliyetlerinin Çeşitlendirilmesi ve İş Geliştirme, 25 milyon avro,
Mayıs: Tarım ve Balıkçılık Ürünlerinin İşlenmesi ve Pazarlanması, 30 milyon avro,
Haziran: Tarımsal İşletmelerin Fiziki Varlıklarına Yönelik Yatırımlar, 30 milyon avro,
Temmuz: Kırsal Alanda Kamu Altyapı Yatırımları, 156 milyon avro.
Takvimdeki aylar, çağrı ilanının planlanan yayım zamanını gösterir. Uygulamada ilanlar birkaç hafta kayabilir; nitekim işleme-pazarlama çağrısı haziranda, tarımsal işletmeler çağrısı ise haziran sonunda yayımlandı.
2026’da Açılan Çağrılar
11. Başvuru Çağrısı (İşleme ve Pazarlama – M3)
Tarım Reformu Genel Müdürlüğünün 4 Haziran 2026 tarihli duyurusuna göre:
Bütçe: 30 milyon avro, başvuru: 81 il,
Başvuruların başlangıcı: 12 Haziran 2026, saat 09.00,
Çevrim içi başvuru sisteminin kapanışı: 13 Temmuz 2026, saat 18.00,
Başvuru dosyalarının teslimi için son gün: 20 Temmuz 2026, saat 18.00.
12. Başvuru Çağrısı (Tarımsal İşletmeler – M1)
30 Haziran 2026’da yayımlanan çağrı ilanına göre:
Sektörler: süt, kırmızı et, kanatlı eti ve yumurta üreten işletmeler,
Bütçe: 30 milyon avro, destek oranı %60–70, başvuru: 81 il,
Başvuruların başlangıcı: 28 Temmuz 2026, saat 09.00,
Çevrim içi sistemin kapanışı: 31 Ağustos 2026, saat 18.00,
Başvuru teslimi için son gün: 7 Eylül 2026, saat 18.00,
Yatırım süresi: yapım işi içermeyen projelerde en fazla 9 ay, yapım işi içeren projelerde en fazla 18 ay.
Bu rehberin hazırlandığı Ekim 2026 itibarıyla her iki çağrının da başvuru süresi dolmuştur. IPARD Yönetim Otoritesinin çağrı ilanları sayfasında 12. çağrıdan sonra yayımlanmış yeni bir çağrı görünmüyordu. Takvimde yer alan çeşitlendirme ve kırsal kamu altyapısı çağrılarının durumunu TKDK il koordinatörlüğünüzden ve Bakanlığın duyurularından takip edin.
Ekim 2026 itibarıyla durum
12. çağrı: TKDK’nın 25 Eylül 2026 tarihli duyurusuna göre 30 milyon avroluk bütçeye karşılık yaklaşık 61 milyon avroluk destek talep edildi. Sıralama kriteri puanı 55 ve üzerindeki başvurular incelenecek, 55 puanlı projeler arasında iş planı puanına göre ikinci bir sıralama yapılacak; 55’in altındaki başvurular bütçe yetersizliği nedeniyle reddedilecek. Puanlara itiraz süresi 9 Ekim 2026’da sona erdi. Reddedilen başvuru sahipleri 31 Aralık 2026’ya kadar geri çekme talebinde bulunarak orijinal başvuru paketlerini geri alabilir.
M7 çağrısı: Eylül ayında yayımlanması planlanan Çiftlik Faaliyetlerinin Çeşitlendirilmesi ve İş Geliştirme çağrısı (açık alanda bitkisel üretim, arıcılık ve kırsal turizm hariç), TKDK’nın 30 Eylül 2026 tarihli duyurusuyla ileri bir tarihe ertelendi. Başvuruların 2026 yılı içinde il koordinatörlükleri ve il irtibat ofislerince alınması planlanıyor.
Başvuru Süreci Adım Adım
1. Çağrıyı ve rehberi okuyun: Her çağrıyla birlikte bir çağrı ilanı ve sürüm numaralı bir başvuru çağrı rehberi yayımlanır. Uygun sektörler, harcama kalemleri, hibe oranları ve istenen belgeler bu rehberde yer alır.
2. Projeyi hazırlayın: İş planı, teknik projeler, teklifler ve izin belgeleri gibi dosyaları rehberdeki şablonlara göre hazırlayın. İzin ve ruhsat gibi uzun süren belgelere çağrı açılmadan başlayın.
3. Çevrim içi başvuru yapın: Başvuru formu TKDK’nın Online Proje Başvuru Sistemi üzerinden doldurulur. Bu sistem fiziki teslim tarihinden yaklaşık bir hafta önce kapanır.
4. Dosyayı teslim edin: Başvuru paketi, yatırımın yapılacağı ildeki TKDK İl Koordinatörlüğüne veya İl İrtibat Ofisine son gün ve saatten önce teslim edilir. Geç gelen başvurular kabul edilmez.
5. Kontroller ve sıralama: TKDK idari kontrol yapar, gerekirse yerinde inceler. Örneğin 2025 LEADER rehberinde eksik belgelerin 10 iş günü içinde tamamlanması isteniyordu. Talep bütçeyi aşarsa başvurular programdaki sıralama kriterlerine göre puanlanır ve bütçenin yettiği sayıda proje desteklenir.
6. Sözleşme ve yatırım: Seçilen yatırımcı sözleşmeye davet edilir. Yatırım, sözleşmede belirtilen sürede tamamlanmalıdır. Hangi harcamaların hangi tarihten itibaren uygun sayılacağı çağrı rehberinde yazar; sözleşme imzalanmadan harcama yapmadan önce mutlaka kontrol edin.
7. Ödeme talebi: Kamu katkısı, yatırım tamamlanıp belgelendirildikten sonra ödeme talebiyle birlikte ödenir. Yani yatırımı önce kendi kaynağınızla ya da krediyle finanse etmeniz gerekir.
Başvuruda ek puan getiren durumları (kadın ya da genç yatırımcı olmak, örgüt üyeliği, mesleki eğitim belgesi gibi) belgelemeyi unutmayın. 12. çağrı ilanında, tüzel kişi başvurularında bu tür ölçütlerden yararlanmak için yasal temsilcinin en az %50 ortaklık payına sahip olması gerektiği, bu şartın kooperatif ve üretici örgütlerine uygulanmadığı belirtildi.
Başvurmadan Önce Bilinmesi Gerekenler
Hibe peşin verilmez: Kamu katkısı gerçekleşen ve belgelendirilen yatırım için ödenir. Nakit akışınızı buna göre planlayın.
Avro ve kur: Limitler avro üzerinden belirlenir, sözleşmeler ise çağrıdaki kurla Türk lirası olarak yapılır. 2025 LEADER rehberinde avro tutarlarının kazanılmış hak oluşturmadığı açıkça yazıyordu.
Programları karşılaştırın: Bakanlığın ulusal bütçeden yürüttüğü Kırsal Kalkınma Yatırım Programı da benzer yatırımları destekliyor. Hangi programın işletmenize uygun olduğunu, aynı yatırım için iki programdan yararlanılıp yararlanılamayacağını İl Müdürlüğü ve TKDK il koordinatörlüğüyle birlikte değerlendirin.
Danışmanlık: Proje hazırlığında profesyonel destek alınabilir, ancak hiç kimse hibeyi garanti edemez. Sonuç, puanlama ve bütçe sırasına göre belirlenir.
Bilgi kaynağı: En güvenilir bilgi kaynakları TKDK il koordinatörlükleri, Bakanlığın IPARD Yönetim Otoritesi sitesi ve İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlükleridir.
Sık Sorulan Sorular
IPARD III’e hangi illerden başvurulabilir?
IPARD III ile birlikte program 81 ilin tamamını kapsıyor. Önceki dönemlerde yalnızca 42 il uygundu. 2026’da açılan 11. ve 12. çağrılara da 81 ilden başvuru yapılabildi. Yine de her çağrının ilanında uygun iller ayrıca belirtildiği için başvuracağınız çağrının metnini kontrol edin.
Hibe oranım ne kadar olur?
Bakanlık açıklamalarına göre oran sektöre göre %50 ile %75 arasında değişiyor. Örneğin 2026’daki 12. çağrıda süt, et ve yumurta işletmelerinde destek oranı %60–70 olarak açıklandı. 40 yaş altındaki yatırımcılara daha yüksek oran uygulanıyor. Kesin oran, ilgili çağrının başvuru rehberindeki ölçütlere göre belirlenir.
2026 çağrılarını kaçırdım. Ne zaman yeni çağrı açılır?
TKDK, her yıl başında Bakanlıkça açıklanan bir çağrı takvimiyle çalışıyor. 2025 takvimi Mart 2025’te, 2026 takvimi Mart 2026’da duyuruldu. 2027 takviminin de benzer şekilde duyurulması beklenebilir, ancak kesin tarih ancak resmî açıklamayla belli olur. Bu süreyi iş planınızı, izinlerinizi ve teklif dosyalarınızı hazırlamak için kullanın.
