Tarım Sigortası (TARSİM) Rehberi: Kapsam, Poliçe ve Hasar İhbarı

Dolu, sel, don, kuraklık ya da bir hayvan hastalığı, bir yıllık emeği birkaç saat içinde boşa çıkarabilir. Türkiye’de bu risklere karşı üreticiyi korumak için kurulan sistemin adı devlet destekli tarım sigortasıdır; uygulamayı yürüten kurum ise kısaca TARSİM olarak bilinen Tarım Sigortaları Havuzu’dur. Sistemin en önemli özelliği, poliçe priminin önemli bir kısmının devlet tarafından karşılanmasıdır.

Bu rehberde sistemin yasal dayanağını, sigorta türlerinin neleri kapsadığını, prim desteğini, poliçe öncesi gereken kayıtları ve hasar sürecini anlatıyoruz. Son bölümlerde Bakanlığın 12 Ekim 2026 duyurusuyla gelen 2027 değişikliklerini ve 2026’nın ilk yarısına ait resmî istatistikleri bulacaksınız.

İçindekiler

Tarım Sigortası Sistemi Nasıl İşler?
Hangi Sigortalar Var, Hangi Riskler Kapsanır?
Prim Devlet Desteği: Primin Ne Kadarını Devlet Öder?
Poliçe Yaptırmadan Önce: ÇKS ve Hayvan Kayıtları
Poliçe Nasıl Yapılır? Son Kabul Tarihleri ve Don Teminatı
Hasar Nasıl Bildirilir? Ekspertiz, İtiraz ve Tazminat
2027’de Neler Değişiyor? Don Teminatı 25 Ürüne Çıkıyor
Rakamlarla Tarım Sigortası: Ocak–Haziran 2026
Sık Sorulan Sorular

Tarım Sigortası Sistemi Nasıl İşler?

Sistemin dayanağı, 14 Haziran 2005’te kabul edilip 21 Haziran 2005 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunudur. Kanunla tüzel kişiliği olan ve merkezi İstanbul’da bulunan Tarım Sigortaları Havuzu kurulmuştur. Tarım sigortası teminatlarını Havuz verir; poliçeleri ise Havuz’a üye sigorta şirketleri ve bu şirketlerin yetkili acenteleri düzenler.

Kanuna göre hangi ürün, risk ve bölge için ne kadar prim desteği verileceğini her yıl Cumhurbaşkanı kararı belirler. Havuz’un reasürans korumasının yetmediği olağanüstü hasar yıllarında ise devlet, “hasar fazlası desteği” ile sistemin arkasında durur. Üreticiler açısından önemli bir hüküm daha vardır: Kanunun 17. maddesine göre, uygulama yılında kapsamdaki riskler için tarım sigortası yaptırmayan üreticiler, doğal afetlerden zarar gören çiftçilere yardımı düzenleyen 2090 sayılı Kanun kapsamındaki yardımlardan yararlanamaz.

Hangi Sigortalar Var, Hangi Riskler Kapsanır?

Bitkisel ürün sigortası

En yaygın branştır ve “dolu paketi” adıyla bilinir. TARSİM’in branş sayfasına göre bu paket dolu, fırtına, hortum, yangın, deprem, heyelan, taşıt çarpması ile sel ve su baskınının üründe yol açtığı miktar kaybını; yaş meyve, yaş sebze ve kesme çiçeklerde dolunun yol açtığı kalite kaybını karşılar. Tarla ürünleri, sebzeler, fidanlar ve çilekte yaban domuzu ve geyik zararı, ayçiçeğinde hasat döneminde kuş zararı, pamukta açılmış kozalara düşen yağmurun verdiği kayıp da kapsamdadır.

Ek prim karşılığında alınabilen isteğe bağlı teminatlar da vardır: yaş meyve, yağ gülü ve enginarda don; dolu ağı ve örtü sistemleri; kiraz ve üzümde hasat dönemi yağmuru; turunçgillerde güneş yanıklığı; bazı sebzelerde ve şeker pancarında yeniden dikim gerektiren fide dönemi donu gibi. Bu ek teminatlar tek başına alınamaz, ana paketle birlikte yaptırılır. Verime yatmış meyve ağaçları, çay, asmalar ve fidanlar ise ürün poliçesinden ayrı bir ağaç-fidan poliçesi ile güvenceye alınabilir.

Sera sigortası

Seralarda dolu, fırtına, hortum, yangın, deprem, taşıt çarpması, heyelan, sel, su baskını ve kar ağırlığı riskleri; örtü, iskelet, teknik donanım ve içerideki ürün için teminat altına alınabilir. Yüksek ve alçak tüneller ile mantar üretim haneleri için kapsam daha dardır ve risk incelemesine göre belirlenir.

Köy bazlı verim sigortası ve kuraklık

Kuraklığa karşı üreticinin başvurabileceği temel ürün budur. Kuru tarım alanlarında yetiştirilen buğday, arpa, çavdar, yulaf, tritikale, nohut, kırmızı ve yeşil mercimek ile yağlık ayçiçeği (ve bunların sertifikalı tohumlukları) kapsamdadır. Kuraklık, don, sıcak rüzgâr, sıcak hava dalgası, aşırı nem ve aşırı yağış kaynaklı verim düşüşleri teminat altındadır; dolu paketi riskleri ise bu poliçenin dışındadır.

Bu sigortanın en önemli farkı, kaybın tek tek tarlada değil köy genelinde ölçülmesidir. Köy için TÜİK ve Havuz verilerine dayanan bir eşik verim belirlenir. Köyün gerçekleşen ortalama verimi bu eşiğin altında kalırsa köydeki tüm sigortalılar tazminat alır; eşiğe eşit ya da üzerindeyse ödeme yapılmaz. Bu nedenle üreticinin ayrıca hasar ihbarı yapması gerekmez. Aynı ürün grubunda bir de gelir koruma sigortası bulunur; buğday, arpa ve çavdarda verim düşüşünün yanı sıra hasat fiyatının beklenen fiyattan farklı çıkmasından doğan gelir kaybını da hesaba katar.

Büyükbaş ve küçükbaş hayvan hayat sigortası

Bakanlık kayıt sistemlerine kayıtlı süt ve besi sığırları, mandalar, koyun ve keçiler risk incelemesinin ardından sigortalanabilir. Geniş kapsamlı tarifede hastalık, doğum komplikasyonu, kaza, vahşi hayvan saldırısı, zehirlenme, doğal afet ve yangın kaynaklı ölüm ile zorunlu kesim karşılanır; büyükbaşta yavru atma ve yavru ölümü de kapsamdadır. Şap ve hırsızlık gibi riskler ek primle eklenebilir. “Dar kapsamlı” tarifelerde teminat kaza ve afet benzeri risklerle sınırlıdır.

Arıcılık, kümes hayvanları ve su ürünleri

Arıcılık: Kayıtlı ve plakalı kovanlarda fırtına, hortum, yangın, heyelan, deprem, sel, su baskını, taşıt çarpması, vahşi hayvan saldırısı ve nakliye sırasındaki trafik kazası zararları.
Kümes hayvanları: Biyogüvenlik önlemleri alınmış tesislerde ihbarı mecburi bulaşıcı hastalıklar dışındaki hastalıklar, kaza, zehirlenme, ekipman arızası, doğal afet ve yangından doğan ölümler. Açık ve yarı açık sistemlerde hastalık kapsam dışıdır.
Su ürünleri: Kayıtlı tesislerde hastalık, kontrol dışı kirlenme, fırtına, sel, kaza, predatörler ve alg patlaması kaynaklı ölümler. Hastalıklarda 14 günlük bekleme süresi vardır.

Prim Devlet Desteği: Primin Ne Kadarını Devlet Öder?

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 31 Aralık 2025 tarihli duyurusuna göre, 2026 yılı uygulamalarını belirleyen Cumhurbaşkanı kararı 1 Ocak 2026’dan itibaren geçerlidir. Bu karara göre 2026’da:

Ürünlerle ilgili belirlenen risklerde primin genel olarak %50‘si devlet tarafından karşılanır.
Açık alandaki meyvelerde ve yağ gülü, enginar, şeker pancarı, sebzeler ile fidanlarda don teminatı ve kış donu için destek %70‘tir.
Köy bazlı verim sigortasında destek %70‘tir.
Büyükbaş hayvanlarda dar kapsamlı tarifede destek %60‘tır.
Gelir koruma sigortasında destek %60‘tır.

TARSİM’in branş sayfalarında sera, küçükbaş, kümes hayvanları, su ürünleri ve arıcılık için de devlet desteği %50 olarak yer alır. Mantık basittir: primin destek oranına karşılık gelen kısmı Bakanlık bütçesinden Havuz’a aktarılır, üretici yalnızca kalan payı öder. Bu pay da taksitlendirilebilir: bitkisel üründe üreticinin payının %15’i peşin alınır, geri kalanı poliçe bitişinden sonraki bir ay içinde ödenir. Hayvan branşlarında ise %25 peşin, kalanı en fazla beş taksittir.

Bunlara ek olarak çeşitli prim indirimleri vardır. Niğde İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün 2025 uygulamalarına ilişkin duyurusunda üretim planlamasına uyan üreticilere %10, birinci derece tarımsal örgüt üyelerine %5 ve bitkisel üretimde sözleşmeli üretime %15 indirim uygulanacağı belirtilmişti. İndirimlerin her yıl yeniden düzenlenebildiğini unutmayın; güncel oranları acentenizden teyit edin.

Poliçe Yaptırmadan Önce: ÇKS ve Hayvan Kayıtları

Tarım sigortasının ilk şartı, Bakanlığın kayıt sistemlerinde güncel bir kaydınızın olmasıdır. Acente poliçeyi düzenlerken bilgilerinizi doğrudan bu kayıtlardan sorgular; kayıt yoksa ya da eskiyse poliçe yapılamaz.

Bitkisel üretim: Arazinizin ve o yıl ekeceğiniz ürünün Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS)‘nde kayıtlı olması gerekir. TARSİM’in sık sorulan sorularına göre aynı parselde birden fazla ürün varsa yalnızca ÇKS’de kayıtlı ürünün poliçesi yapılabilir; diğer ürünler için ayrıca kayıt gerekir. Hatalı ÇKS kayıtları İl veya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü üzerinden düzeltilir.
Hayvancılık: Sığır, manda, koyun ve keçilerin Bakanlığın hayvan kayıt sisteminde (TÜRKVET) küpeli ve güncel olarak kayıtlı olması beklenir. Hasar ihbarında kulak küpe numarası istenir, ölüm ve zorunlu kesim hasarlarında da TÜRKVET düşüm belgesi aranır.
Arıcılık: Kovanlar Arıcılık Kayıt Sistemi’nde kayıtlı ve plakalı olmalıdır.
Sera, kümes ve su ürünleri: Tesisin ilgili Bakanlık kaydı bulunmalı ve risk incelemesinden geçmelidir.

Poliçe Nasıl Yapılır? Son Kabul Tarihleri ve Don Teminatı

Poliçe, TARSİM’e üye bir sigorta şirketinin yetkili acentesine başvurularak yapılır. Süreç kısaca şöyledir:

Kayıtlarınızı güncelledikten sonra acenteye kimlik bilgilerinizle başvurursunuz.
Acente TARSİM sisteminden bilgilerinizi sorgular ve genel şartlar ile tarife esaslarına göre poliçeyi düzenler. Sera ve hayvan branşlarında ya da gerekli görülen durumlarda önce eksper tarafından risk incelemesi yapılır. TARSİM’e göre bu durumda teminat, risk inceleme talebinden en erken 7 gün sonra başlar.
Poliçe ve bilgilendirme belgeleri tercihinize göre SMS veya e-posta ile gönderilir ya da imza karşılığı elden verilir.

Tahmini primi TARSİM sitesindeki Online Prim Hesabı aracıyla önceden görebilirsiniz.

Son kabul tarihleri

Bitkisel ürün poliçeleri, her ürün için il, ilçe ve hatta köy bazında ilan edilen ilk ve son kabul tarihleri arasında yapılabilir. Köy bazlı verim sigortası, gelir koruma sigortası ve fide dönemi don teminatı için de ayrı son kabul tarihleri yayımlanır. Bu tarihler ürüne ve bölgeye göre değiştiği için tek bir takvim vermek mümkün değildir; güncel listeyi TARSİM’in duyurular bölümünden, acentenizden veya ALO TARSİM 172 hattından öğrenmelisiniz. Son kabul tarihi geçen bir ürün için o sezon poliçe yaptırılamaz.

Don teminatına dikkat

Meyve üreticilerinin en çok zarar gördüğü risk ilkbahar geç donlarıdır. Don, dolu paketinde kendiliğinden yer almaz; yaş meyvede ek teminat olarak ayrıca seçilmesi gerekir. 2026 itibarıyla kayısı, elma, armut, ayva, şeftali, nektarin, erik, kiraz ve vişnede isteğe bağlı don teminatı alan poliçelerde kış donu da garanti verimle sınırlı olarak karşılanmaktadır. Don teminatının kabul tarihleri ürün ve bölgeye göre ayrıca ilan edilir ve hasar meydana geldikten sonra poliçe yaptırmak mümkün değildir; bu nedenle tarihleri sezon başında öğrenip poliçeyi don tehlikesi başlamadan yaptırmak gerekir.

Hasar Nasıl Bildirilir? Ekspertiz, İtiraz ve Tazminat

İhbar süreleri

Bitkisel ürün: Don hasarlarında olaydan itibaren en geç 10 gün, diğer hasarlarda en geç 15 gün içinde.
Sera, büyükbaş, küçükbaş, kümes hayvanları, su ürünleri ve arıcılık: Olayı öğrendikten sonra en geç 24 saat içinde.
Köy bazlı verim sigortası: İhbar gerekmez; eksperler köydeki referans parsellerde verim tespiti yapar.

İhbar ALO TARSİM 172 çağrı merkezinden, TARSİM Mobil uygulamasından, tarsim.gov.tr üzerindeki hasar ihbarı ekranından ya da acente veya sigorta şirketi aracılığıyla yapılabilir. İhbarda T.C. kimlik veya poliçe numaranızı, olayın gününü, hasar nedenini, ürünü ve arazinin köyünü; hayvan branşlarında kulak küpe numarasını hazır bulundurun. Yangın hasarlarında savcılık sonuç belgesi, kaza hasarlarında tutanak istenir. Birden fazla nedenle oluşan hasarlar için tek ihbar yeterlidir.

Ekspertiz

Hasar tespitini TARSİM’in görevlendirdiği eksperler yapar: bitkisel üründe ziraat mühendisleri ve teknikerleri, hayvan branşlarında veteriner hekimler. Bitkisel üründe kesin verim tespiti hasada yakın yapılır; erken dönemde yeniden ekim kararı verilirse o güne kadarki masraflar için ödeme yapılabilir.

İtiraz

Bitkisel ürün ve sera hasarlarında, hasar tespit tarihinden itibaren 7 gün içinde sigorta şirketi veya acente üzerinden itiraz girişi yapabilir ya da doğrudan TARSİM’e yazılı başvurabilirsiniz. Eksperin değiştirilmesini istiyorsanız gerekçeli ve imzalı bir dilekçeyi şirket ya da acente aracılığıyla iletmeniz gerekir.

Tazminat ödemesi

Hasar dosyası tamamlanıp tazminat kesinleştikten sonra ödeme en geç 30 gün içinde banka kanalıyla yapılır. Bitkisel üründe tazminat, ürünün tamamen yok olduğu durumlar dışında hasat tarihinden önce ödenmez. Tazminat hesabında poliçedeki muafiyet ve müşterek sigorta oranları dikkate alınır.

2027’de Neler Değişiyor? Don Teminatı 25 Ürüne Çıkıyor

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 12 Ekim 2026 tarihli duyurusuna göre devlet destekli tarım sigortalarının kapsamı genişletiliyor. Öne çıkan değişiklikler şunlar:

Don teminatı 9 üründen 25 ürüne: 2027’den itibaren mevcut dokuz ürüne (kayısı, elma, armut, ayva, şeftali, nektarin, erik, kiraz, vişne) ceviz, badem, Trabzon hurması, dut, nar, incir, kivi, hünnap, yenidünya, muşmula, kızılcık, kuşburnu, alıç, keçiboynuzu, muz ve kestane ekleniyor. Temel Sigorta Paketi de aynı 16 ürünle 25 ürüne çıkıyor.
Parsel Bazlı Verim Sigortası: Köy bazlı verim sigortasındaki ürünlerde kuraklık başta olmak üzere verim kayıplarını parsel düzeyinde karşılayacak yeni ürün, Tekirdağ’dan sonra Şanlıurfa ve Kayseri’de pilot olarak uygulanacak, ardından tüm Türkiye’ye yayılacak.
Bitkisel ürün: Gelir koruma sigortasına tritikale, sigorta kapsamına pelemir ekleniyor.
Hayvancılık: Kısırlık nedeniyle zorunlu kesimde buzağılamış olma şartı poliçe başlangıcından 120 gün öncesine çekiliyor; geniş kapsamlı tarifede buzağılar talep halinde ilk günden sigortalanabilecek. TARSİM, Bakanlığın Güvenli Elektronik Küpe İzleme Sistemi (GEKİS) ile entegre edildi.
Arıcılık: Kar yağışına bağlı heyelan hasarları kapsama alınıyor; kovan bedeli 5.500 TL’den 6.500 TL’ye çıkıyor.
Sera: Örtü onarım masrafı sınırı 6.500 TL’den 8.500 TL’ye yükseliyor, modernize edilen seralara %5 prim indirimi uygulanacak.

Duyuruda don teminatı dışındaki değişikliklerin yürürlük tarihleri tek tek belirtilmediği için poliçe yaptırırken bu maddelerin uygulamaya girip girmediğini acentenize sorun.

Rakamlarla Tarım Sigortası: Ocak–Haziran 2026

Bakanlığın 24 Eylül 2026’da yayımladığı istatistik bültenine göre 2026’nın ilk altı ayında 1.983.541 poliçe düzenlendi; bu sayı bir önceki yılın aynı dönemine göre %3,1 daha düşük. Dönemde devlet prim desteği yaklaşık 22,7 milyar TL, ödenen hasar tutarı ise yaklaşık 5,36 milyar TL oldu. Poliçelerin %84,9’u bitkisel ürün, %11,5’i büyükbaş hayvan branşındaydı. Sera poliçeleri %16,1, kümes hayvanı poliçeleri %19,1, arıcılık poliçeleri %9,1 arttı. Buna karşılık köy bazlı verim sigortası poliçeleri %46,8 azalarak 77.317’ye geriledi.

Ödenen hasarların yaklaşık 3,5 milyar TL’si hayvansal üretime gitti ve burada ilk sırayı ölüm hasarları (%48,9) aldı. Bitkisel üretimde ödenen yaklaşık 1,8 milyar TL’lik tazminatın %51,8’i sel ve su baskınından, %24’ü doludan, %13’ü hortumdan kaynaklandı. Hasar ödemesinde en büyük payı buğday aldı.

Sık Sorulan Sorular

Tarım sigortası zorunlu mu?

Hayır, poliçe yaptırmak üreticinin tercihine bağlıdır. Ancak 5363 sayılı Kanuna göre kapsamdaki riskler için sigorta yaptırmayan üreticiler, 2090 sayılı Kanun kapsamındaki doğal afet yardımlarından yararlanamaz.

Hasar ihbarını kaçırırsam ne olur?

İhbar sürelerine (bitkisel üründe don için 10 gün, diğer hasarlar için 15 gün; sera ve hayvan branşlarında 24 saat) uymamak tazminat hakkınızı tehlikeye sokabilir. Hasarı fark eder etmez ALO TARSİM 172’yi arayın veya TARSİM Mobil uygulamasından bildirim yapın. Köy bazlı verim sigortasında ise ihbar gerekmez.

Ekspertiz sonucuna katılmıyorsam ne yapabilirim?

Bitkisel ürün ve sera hasarlarında, hasar tespit tarihinden itibaren 7 gün içinde sigorta şirketiniz veya acenteniz üzerinden itiraz edebilir, ayrıca TARSİM’e yazılı olarak başvurabilirsiniz. Gerekçeli bir dilekçeyle eksper değişikliği de talep edebilirsiniz.

Kaynaklar

Kapak fotoğrafı: Tarla üzerinde dolu fırtınası, Türkiye. Fotoğraf: Ayasli_Habib, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır. Bölgenize ve işletmenize özel öneriler için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünüze başvurunuz.