Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının hazırladığı yeni Makine Emniyeti Yönetmeliği (2023/1230/AB), 16 Ekim 2026 tarihli ve 33402 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Düzenleme, Avrupa Birliği’nin makinelere ilişkin 2023/1230 sayılı Tüzüğü esas alınarak hazırlandı ve 2009’dan bu yana uygulanan Makina Emniyeti Yönetmeliği’nin (2006/42/AT) yerini alıyor. Yönetmeliğin hükümlerinin büyük bölümü 20 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.
İçindekiler
Hangi ürünleri kapsıyor?
Yönetmelik; makineler, kısmen tamamlanmış makineler ve bunlarla ilişkili bazı ürünler için tasarım ve imalat aşamasındaki sağlık ve güvenlik şartlarını belirliyor. Kapsamdaki ilgili ürünler şöyle sıralanıyor:
- Değiştirilebilir teçhizat (tanımda tarım ve orman traktörlerine sonradan takılan teçhizat da açıkça sayılıyor),
- Emniyet aksamları,
- Kaldırma aksesuarları,
- Zincir, halat ve kayışlar,
- Sökülebilir mekanik aktarma tertibatları.
Tarım ve orman traktörlerinin kendisi ise bu yönetmeliğin dışında tutuluyor; traktörler, kendi tip onayı mevzuatına (AB/167/2013) tabi olmaya devam ediyor. Ancak traktörlere monte edilen makineler istisnanın dışında kalıyor, yani bu ekipmanlar yeni yönetmeliğin kapsamına giriyor.
Kullanım talimatı ve etiketleme
Yeni düzenlemeyle imalatçılar kullanım talimatlarını dijital formatta da sunabilecek. Kullanıcı satın alma sırasında talep ederse imalatçı, kâğıt talimatı bir ay içinde ücretsiz vermek zorunda olacak. Profesyonel olmayan kişilerin de kullanabileceği makinelerde temel güvenlik bilgileri kâğıt olarak verilecek. Talimatlar ve güvenlik bilgileri Türkçe, açık ve kolay anlaşılır olmak zorunda.
Makinelerin üzerinde en az model, seri veya tip tanımı ile imalat yılı yer alacak. İmalatçılar teknik dosyayı ve AB uygunluk beyanını, ürün piyasaya sunulduktan sonra en az 10 yıl boyunca denetim kuruluşlarına hazır tutacak.
Makinede “önemli değişiklik” yapan imalatçı sayılacak
Yönetmelik, piyasaya sunulduktan sonra bir makinede güvenliği etkileyen ve imalatçının öngörmediği “önemli değişiklik” yapan gerçek veya tüzel kişiyi, o makine bakımından imalatçı kabul ediyor. Bu durumda değişikliği yapan kişi, imalatçıya ait yükümlülüklerin muhatabı oluyor. Önemli değişikliğin tanımında, koruyucu donanımların güvenlik kontrol sistemini değiştirecek şekilde eklenmesi veya makinenin dengesini ve mekanik dayanıklılığını sağlamak için ilave önlemler gerektirmesi gibi örnekler yer alıyor.
Geçiş dönemi nasıl işleyecek?
Bazı maddeler yayım tarihinde yürürlüğe girdi; diğer hükümler 20 Ocak 2027’de uygulanmaya başlayacak. Geçici madde uyarınca, 20 Ocak 2027’den önce eski yönetmeliğe uygun olarak piyasaya arz edilen ürünlerin piyasada bulundurulması engellenmeyecek. Eski yönetmeliğe göre düzenlenen tip inceleme belgeleri de süreleri dolana kadar geçerli kalacak.
Üretici için ne anlama geliyor?
Yönetmelik esas olarak makinelerin piyasaya arzını düzenliyor ve imalatçı, ithalatçı ve dağıtıcılara yükümlülük getiriyor. 20 Ocak 2027’den sonra piyasaya sunulacak pulluk, ilaçlama makinesi, kuyruk mili gibi traktöre takılan ekipmanların yeni şartlara uygun olarak, CE işaretli, Türkçe talimatlı ve imalat yılı belirtilmiş şekilde satılması gerekecek. Satın alırken kâğıt talimat isteme hakkınızı kullanabilirsiniz. Makinenizde güvenlik donanımlarını etkileyen esaslı bir tadilat yaptırmayı düşünüyorsanız, bunun yapan kişiyi yönetmelik bakımından “imalatçı” konumuna getirebileceğini göz önünde bulundurmanız yararlı olur. Traktör ve ekipman kullanımında güvenlik için tarımda iş sağlığı ve güvenliği rehberimize, diğer resmî düzenlemeler için resmî tarım duyuruları sayfamıza göz atabilirsiniz.
Kaynaklar
- Resmî Gazete, 16 Ekim 2026, Sayı 33402: Makine Emniyeti Yönetmeliği (2023/1230/AB)
- T.C. Resmî Gazete
Kapak fotoğrafı: Adana’nın İmamoğlu ilçesine bağlı Sevinçli’de park halindeki bir biçerdöver (temsilî görsel). Fotoğraf: Gökhan Can, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Bu haber resmî duyurulara dayanılarak hazırlanmıştır. Başvuru ve ödeme ayrıntıları için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünüze başvurunuz.
