İyi Tarım Uygulamaları (İTU) sertifikasıyla üretilen Türk pamuğunun uluslararası sürdürülebilir pamuk standardıyla eşdeğer kabul edilmesinin önü açıldı. Tarım ve Orman Bakanlığı Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğünün 6 Ekim 2026 tarihli duyurusuna göre Ulusal Pamuk Konseyi (UPK) ile Better Cotton Initiative (BCI) arasında eşdeğerlik protokolü İzmir’de düzenlenen Türkiye Pamuk Zirvesi’nde imzalandı.
Protokolün temelinde, Bakanlığın İyi Tarım Uygulamaları sistemi içinde pamuğa özel olarak hazırladığı kriterler bulunuyor. Duyuruya göre bu sistemde ilk kez pamuk için ayrı kriterler ve kontrol noktaları oluşturuldu. Yeni kriterler; suyun verimli kullanılması, toprağın korunması ve uygun çalışma koşulları gibi başlıkları kapsıyor. Böylece sürdürülebilir pamuk üretimi için ulusal bir çerçeve ortaya konmuş oldu ve bu çerçeve BCI ile eşdeğerlik çalışmalarının zeminini oluşturdu.
Bakanlık açıklamasına göre İTU sertifikalı Türk pamuğu, Bakanlık gözetiminde bağımsız kuruluşlarca kontrol edilip sertifikalandırılacak. Törende konuşan Bitkisel Üretim Genel Müdürü Uğur Erdem, pamuğu tarım ile sanayiyi birbirine bağlayan stratejik bir ürün olarak tanımladı ve izlenebilir, sertifikalı üretimin Türk pamuğunun dış pazarlardaki konumunu güçlendireceğini söyledi. İmza törenine BCI, UPK, İPUD ve Ege Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği temsilcileri de katıldı.
Kimleri ilgilendiriyor?
Gelişme, öncelikle İTU sertifikasıyla pamuk üreten ya da sertifika almayı düşünen çiftçileri ilgilendiriyor. Bunun yanında çırçır işletmeleri, iplik ve tekstil sanayicileri ile hazır giyim ihracatçıları da zincirin parçası. Küresel giyim markaları tedarik zincirlerinde sürdürülebilirlik belgesi aradığı için yerli sertifikanın uluslararası alanda tanınması, sanayicinin yerli pamuğu tercih etmesini kolaylaştırabilir.
İyi Tarım Uygulamaları genel olarak da büyüyen bir alan. Bakanlığın 1 Haziran 2026’da yayımladığı istatistik bültenine göre İTU kapsamındaki bitkisel üretim 2025 yılında bir önceki yıla göre yüzde 4,3 artarak 6 milyon 401 bin 616 tona ulaştı; buna karşın İTU uygulanan alan yüzde 4,5 geriledi.
Üretici açısından ne anlama geliyor?
Protokolün hedefleri arasında Türk pamuğunun uluslararası tanınırlığını artırmak, küresel markaların tedarik zincirinde daha fazla yer almasını sağlamak ve yerli sanayinin sürdürülebilir yerli pamuk kullanımını artırmak sayılıyor. Bu, sertifikalı üretim yapan çiftçi için daha geniş bir alıcı kitlesi anlamına gelebilir.
Bununla birlikte Bakanlık duyurusunda üreticiye yönelik yeni bir ödeme, prim ya da başvuru takvimi yer almıyor. Eşdeğerliğin uygulamaya nasıl yansıyacağı, hangi tarihten itibaren geçerli olacağı ve sertifika sürecinde değişiklik olup olmayacağı henüz açıklanmadı. İTU sertifikası almak isteyen pamuk üreticilerinin yetkilendirilmiş kontrol ve sertifikasyon kuruluşları ile İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlükleri üzerinden güncel bilgi alması öneriliyor. Pamuğa özel yeni kriterler su kullanımı, toprak koruma ve çalışma koşullarını kapsadığından, üreticilerin bu alanlardaki uygulamalarını şimdiden gözden geçirmesi denetim sürecini kolaylaştırabilir.
